Stopień ochrony IP – jak dobrać odpowiednie IP do oświetlenia LED?

Podczas wyboru oświetlenia LED większość osób zwraca uwagę na moc, barwę światła lub wygląd oprawy. Tymczasem równie ważnym parametrem jest stopień ochrony IP. To właśnie on określa odporność urządzenia na kurz, pył oraz wodę i decyduje o tym, czy produkt będzie odpowiedni do montażu w salonie, łazience, ogrodzie czy nawet w basenie.

Nieodpowiednio dobrana klasa szczelności może prowadzić do szybszego zużycia oświetlenia, awarii, a w skrajnych przypadkach nawet zagrożenia bezpieczeństwa. Dlatego przed zakupem warto wiedzieć, co oznaczają symbole IP20, IP44, IP65, IP67 oraz IP68.

Co oznacza skrót IP?

IP (Ingress Protection) to międzynarodowe oznaczenie określające stopień ochrony obudowy urządzeń elektrycznych przed pyłem oraz wodą.

Przykładowo oznaczenie IP65 składa się z dwóch cyfr:

• Pierwsza cyfra informuje o ochronie przed pyłem i ciałami stałymi.
• Druga cyfra określa odporność na działanie wody.

Im wyższe wartości obu cyfr, tym większa odporność urządzenia na trudne warunki pracy.

Najpopularniejsze stopnie ochrony IP

IP20 – do suchych pomieszczeń

Produkty o klasie IP20 przeznaczone są wyłącznie do pomieszczeń suchych. Najczęściej stosuje się je w salonach, sypialniach, pokojach dziecięcych, biurach oraz garderobach. Nie posiadają zabezpieczenia przed wodą, dlatego nie powinny być montowane w miejscach narażonych na wilgoć.

IP44 – ochrona przed zachlapaniem

IP44 to bardzo popularny wybór do łazienek oraz kuchni. Zapewnia ochronę przed bryzgami wody, dlatego doskonale sprawdza się przy lustrach, umywalkach czy zlewach.

IP65 – najczęściej wybierany stopień ochrony

Urządzenia oznaczone jako IP65 są całkowicie zabezpieczone przed pyłem oraz odporne na strumienie wody. Dzięki temu mogą być montowane zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków.

IP65 doskonale sprawdzi się do:

• taśm LED pod szafkami kuchennymi,
• oświetlenia łazienek,
• elewacji budynków,
• tarasów i balkonów,
• garaży i warsztatów.

IP67 – większa odporność

IP67 pozwala na krótkotrwałe zanurzenie urządzenia w wodzie. Rozwiązanie to stosowane jest przede wszystkim w instalacjach ogrodowych oraz specjalistycznych oprawach zewnętrznych.

IP68 – do pracy pod wodą

Jeżeli oświetlenie ma pracować pod wodą, jedynym właściwym wyborem jest IP68. Takie produkty wykorzystywane są w basenach, fontannach oraz oczkach wodnych.

Jak dobrać odpowiedni stopień ochrony IP?

Wybór odpowiedniego stopnia ochrony IP powinien być uzależniony przede wszystkim od miejsca montażu oraz warunków, w jakich będzie pracowało oświetlenie LED. Nie zawsze najwyższy stopień ochrony jest najlepszym rozwiązaniem – w wielu przypadkach wystarczy podstawowa klasa szczelności, natomiast w miejscach narażonych na wilgoć lub bezpośredni kontakt z wodą konieczne jest zastosowanie odpowiednio zabezpieczonych produktów.

Poniżej przedstawiamy najczęściej spotykane miejsca montażu wraz z zalecanym stopniem ochrony IP.

Salon, sypialnia i biuro – IP20

W suchych pomieszczeniach, takich jak salon, sypialnia, pokój dziecięcy czy gabinet, w większości przypadków w zupełności wystarczy oświetlenie o klasie IP20. Produkty tego typu nie są narażone na kontakt z wodą ani wysoką wilgotnością, dlatego nie ma potrzeby stosowania droższych, hermetycznych opraw.

IP20 doskonale sprawdzi się w przypadku paneli LED, opraw sufitowych, profili aluminiowych oraz taśm LED montowanych w zabudowie meblowej lub sufitach podwieszanych.

Kuchnia – IP44 lub IP65

Kuchnia to pomieszczenie, w którym oświetlenie często pracuje w trudniejszych warunkach niż w salonie. Para wodna, tłuszcz oraz przypadkowe zachlapania mogą wpływać na trwałość instalacji.

Jeżeli taśma LED lub oprawa znajduje się z dala od zlewu i płyty grzewczej, najczęściej wystarczy IP44. Natomiast oświetlenie montowane bezpośrednio nad blatem roboczym, przy zlewie lub w miejscach szczególnie narażonych na wilgoć warto wykonać w klasie IP65. Zapewni to większą trwałość i bezpieczeństwo całej instalacji.

Łazienka – IP44 lub IP65

Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest: jakie IP do łazienki? Odpowiedź zależy od miejsca montażu.

W okolicy lustra oraz umywalki zazwyczaj wystarczające będą oprawy o klasie IP44. Jeżeli jednak oświetlenie znajduje się w pobliżu kabiny prysznicowej, wanny lub w miejscu narażonym na bezpośredni kontakt z wodą, zdecydowanie lepiej wybrać produkty o stopniu ochrony IP65.

Dzięki odpowiednio dobranej klasie szczelności instalacja będzie bezpieczna i odporna na działanie wilgoci przez wiele lat.

Taras, balkon i elewacja – IP65

Oświetlenie montowane na zewnątrz budynku powinno być odporne na zmienne warunki atmosferyczne. Deszcz, śnieg, pył oraz promieniowanie UV sprawiają, że standardowe produkty o klasie IP20 nie nadają się do takich zastosowań.

Na tarasach, balkonach, elewacjach oraz pod zadaszeniami rekomendowane są produkty o klasie IP65, które skutecznie chronią elementy elektryczne przed wilgocią i kurzem.

Ogród – IP65 lub IP67

W przypadku oświetlenia ogrodowego warto uwzględnić możliwość okresowego kontaktu z wodą, błotem czy intensywnymi opadami deszczu.

Do podświetlenia ścieżek, altan, pergoli oraz roślin najczęściej stosuje się oprawy IP65. Natomiast w miejscach szczególnie narażonych na zalanie, takich jak oprawy najazdowe lub elementy montowane bezpośrednio w gruncie, lepszym rozwiązaniem będzie IP67, które zapewnia jeszcze wyższy poziom ochrony.

Basen, oczko wodne i fontanna – wyłącznie IP68

Jeżeli oświetlenie ma pracować pod wodą, jedynym właściwym wyborem są produkty o stopniu ochrony IP68. Zostały one zaprojektowane z myślą o ciągłym zanurzeniu i zapewniają najwyższy poziom szczelności.

Taśmy LED, oprawy oraz reflektory IP68 znajdują zastosowanie przede wszystkim w basenach, fontannach, oczkach wodnych oraz innych instalacjach wymagających stałego kontaktu z wodą.

Najczęstsze błędy przy wyborze stopnia ochrony IP

Nawet najwyższej jakości oświetlenie LED nie będzie działało prawidłowo, jeśli zostanie zamontowane w nieodpowiednich warunkach lub zostanie źle dobrany stopień ochrony IP. W praktyce wiele awarii nie wynika z wad produktu, lecz z niewłaściwego doboru klasy szczelności lub błędów popełnionych podczas montażu.

Poniżej przedstawiamy najczęściej spotykane błędy oraz sposoby ich uniknięcia.

Stosowanie produktów IP20 w miejscach narażonych na wilgoć

To zdecydowanie najczęściej popełniany błąd. Produkty o klasie IP20 są przeznaczone wyłącznie do suchych pomieszczeń i nie posiadają żadnej ochrony przed wodą. Ich montaż w łazience, kuchni, garażu czy na zewnątrz budynku może prowadzić do przedostania się wilgoci do wnętrza urządzenia.

W efekcie może dojść do korozji elementów elektronicznych, spadku wydajności oświetlenia, a nawet całkowitego uszkodzenia instalacji. Jeżeli istnieje ryzyko kontaktu z wodą lub podwyższoną wilgotnością, warto wybrać produkty o stopniu ochrony IP44 lub IP65.

Wykorzystywanie produktów IP65 do instalacji podwodnych

Wiele osób błędnie zakłada, że oznaczenie IP65 oznacza pełną wodoodporność. W rzeczywistości produkty tej klasy są odporne na pył oraz strumienie wody, jednak nie są przeznaczone do ciągłego zanurzenia.

Jeżeli planujesz wykonać oświetlenie basenu, fontanny, oczka wodnego lub innej instalacji pracującej pod wodą, konieczne jest zastosowanie produktów o stopniu ochrony IP68. Tylko one zostały zaprojektowane do długotrwałej pracy w środowisku wodnym.

Pomijanie szczelności zasilacza, sterownika i połączeń

Często zdarza się, że inwestor wybiera taśmę LED lub oprawę o wysokim stopniu ochrony IP, jednocześnie pozostawiając zwykły zasilacz lub sterownik bez odpowiedniego zabezpieczenia. To poważny błąd, ponieważ cała instalacja jest tak odporna, jak jej najsłabszy element.

Jeżeli oświetlenie montowane jest na zewnątrz lub w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności, odpowiedni stopień ochrony powinny posiadać również:

• zasilacze LED,
• sterowniki,
• ściemniacze,
• puszki instalacyjne,
• złączki oraz przewody.

Dopiero odpowiednio zabezpieczona cała instalacja gwarantuje bezawaryjną pracę przez wiele lat.

Brak odpowiedniego zabezpieczenia miejsc lutowania

Podczas skracania lub łączenia taśm LED bardzo często wykonuje się połączenia lutowane. Niestety po usunięciu fabrycznej warstwy ochronnej miejsce lutowania przestaje być szczelne.

Jeżeli połączenie nie zostanie odpowiednio zabezpieczone silikonem, koszulką termokurczliwą lub specjalną osłoną hermetyczną, do wnętrza może dostać się wilgoć, która z czasem doprowadzi do utleniania przewodów oraz uszkodzenia całego odcinka taśmy LED.

Dotyczy to szczególnie instalacji montowanych na zewnątrz budynków, w łazienkach, saunach, strefach SPA czy przy basenach.

Dobór zbyt wysokiego stopnia ochrony tam, gdzie nie jest potrzebny

Choć może wydawać się to zaskakujące, zbyt wysoki stopień ochrony również nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem. Produkty hermetyczne są zazwyczaj droższe, a w suchych pomieszczeniach ich zastosowanie nie przynosi dodatkowych korzyści.

Do salonu, sypialni czy biura w większości przypadków całkowicie wystarczy oświetlenie o klasie IP20. Dzięki temu można ograniczyć koszty inwestycji bez wpływu na bezpieczeństwo i trwałość instalacji.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy IP65 jest wodoodporne?

Tak, chroni przed pyłem oraz strumieniami wody, ale nie jest przeznaczone do ciągłego zanurzenia.

Czy IP44 wystarczy do łazienki?

Tak, w większości przypadków. W strefach szczególnie narażonych na kontakt z wodą warto zastosować IP65.

Czy IP68 można stosować w basenie?

Tak. Produkty o klasie IP68 są projektowane z myślą o pracy pod wodą.

Czy sam stopień IP wystarczy?

Nie. Równie ważne są odpowiednio dobrane zasilacze, przewody oraz szczelność wszystkich połączeń.

Podsumowanie

Dobór odpowiedniego stopnia ochrony IP ma bezpośredni wpływ na trwałość, bezpieczeństwo oraz niezawodność instalacji LED. Wybierając produkty dopasowane do warunków pracy unikniesz przedwczesnych awarii i zapewnisz sobie bezproblemowe użytkowanie przez wiele lat.